her hafta bir Ülke “Peru”
Resmi adı: Repüblica del Peru
(Peru Cumhuriyeti) Devlet Başkanı: Alan Garcia Perez (2006) Bağımsızlık günü: 28 Temmuz (1821) Konumu: Güney Amerika (batı).
Kolombiya ve Ekvador (kuzey), Brezilya ve Bolivya (doğu),Şili (güney) ile çevrili. Yüzölçümü: 1.285.220 km2 Başkent: Lima (8.180.000) Türkiye ile saat farkı: -7
TOPLUM (2006)
Nüfus: 28.302.603 Nüfus artışı: %1.32 Nüfus yoğunluğu: 22 (km2) Bebek ölüm oranı: 1000′de 30.94 Ortalama yaşam: 69.84 yıl(kadın: 71.71, erkek: 68.05) Etnik dağılım: Amerindian %45, Mestizo %37, beyaz %15,
siyah, Japon ve Çinli %3 İnanç: Roma Katolik %81, diğer Hıristiyan %2.1,
diğer %0.6, bilinmeyen %16.3 Dil: ispanyolca (resmi), Quechua (resmi), Aymara Okur-yazarlık: Erkek %93.5; kadın %82.1
EKONOMİ (2006)
Para birimi: Yeni sol (PEN) Ulusal gelir: 181.8 milyar $ Kişi başına gelir: 6.400 $ Reel büyüme: %6.5 Enflasyon: %2.1 İşsizlik: %7.2 İşgücü: 9.21 milyon kişi
(tarım: %9, sanayi: %18, hizmet: %73) Tarım ürünleri: kuşkonmaz, kahve, pamuk, şekerkamışı,
pirinç, patates, mısır, üzüm, portakal, koka Sanayi: arıtılmış mineral, çelik, petrol, balıkçılık, tekstil,
giyim, işlenmiş gıda Dışsatım: 22.69 milyar $ Dışalım: 15.38 milyar $
Elektrik üretimi: 23.99 milyar kW/saat (2004) Doğalgaz üretimi: 860 milyon m3 Petrol üretimi: 120.000 varil/gün Askerî yatırım: Ulusal gelirin %1.6’sı
İLETİŞİM
Sabit telefon: 2.250 milyon (2005) Cep telefonu: 5.583 milyon (2005) Radyo istasyonu: AM 472, FM198 (1999) Radyo kullanıcısı: 6.65 milyon (1997) TV istasyonu: 13 (1997) TV kullanıcısı: 3.06 milyon (1997) İnternet kullanıcısı: 4.6 milyon İnternet servis sağlayıcı: 269.981 (2006) İnternet kodu: .pe Telefon kodu: +51
ULAŞIM (2006)
Havaalanı: 268 Demiryolu: 3.462 km Karayolu: 78.829 km Suyolu: 8.808 km
Son Devlet Başkanlığı seçimleri (4 Haziran 2006) Alan Garcia Perez (sosyal demokrat), Alianza Popular
Revolucionaria Americana (APRA) %25.8 Ollanta Humala Tasso - (sol)
Union Por el Peru (UPP - Peru İçin Birlik) %21.2 Lourdes Flores Nano - (liberal) Unidad Nacional
(UN - Ulusal Birlik) %19.97
PORTRE: Carlos Castaneda
(25 Aralık 1925 ? - 27 Nisan 1998)
PERULU antropolog ve yazar. Kendi iddiasına göre 1931′de Brezilya’nın Sao Paulo kentinde, aile ve göçmen kayıtlarına göreyse Peru’nun Cajamara kentinde doğdu. Tam adı Cesar Arana Carlos. 1950′lerin başında ABD’ye yerleşti.
1955-59 yılları arasında Los Angeles’ta önpsikoloji öğrenimi gördü. Daha sonra Kaliforniya Üniversitesi (UÇLA) Antropoloji Bölümü’ne girdi. UCLA’da etnobotanik ve kızılderili şifacı-hekimlerin kullandığı halü-sinojenik bitkiler üzerine araştırmalar yaptı. Çalışmalarını özellikle, yüzlerce yıl önce Aztekler’in ve Toltekler’in dinsel törenlerinde kullandıkları ‘peyote’ adlı mantar üzerinde yoğunlaştırdı. Peyote hakkında daha çok bilgi ve deneyim edinmek amacıyla 1960′ta Meksika’ya gitti ve orada Don Juan Ma-tus adlı bir Yoeme (Yaqui) yerlisi ile tanıştı ve onunla, sonraki beş yıl boyunca kendi ifadesiyle, “normal olmayan bir dünyanın bilgisine ilişkin” bir tür ‘ruhsal eğitim’ süreci geçirdi. Deneyimlerini 1968′de kitap haline getirdi. “Don Juan’ın Öğretileri” adıyla yayımlanan kitap, kendilerine yeni bir dünyanın kapısını açmaya çabalayan 68 gençliği için bir başucu kitabı oldu ve yayımlandığı ilk hafta içerisinde 300 bin adet satıldı. Sonraki yıllarda “gerçekliği” bir başka bakış açısıyla ele aldığı, ‘yaşamın değişmezliklerinin nasıl değiştirilebileceği’ni öne sürdüğü 11 kitapla dünya çapında bir ün kazandı. Kitapları, 17 dile çevrildi ve toplam 8 milyon adet sattı (büyük bir bölümü Türkiye’de de yayımlandı). Ancak, kendi yaşamıyla ilgili ayrıntıları hep gizlemeyi yeğlediği için bir “yeraltı best-seller yazarı” olarak tanındı. Ölümünden sonra cesedi yakıldı ve külleri Meksika’da bilinmeyen bir yere gömüldü. ABD’li yönetmen Ken Russell’ın, Oscar ödüllü “Altered States” (1980) adlı filminde, Castaneda’nın ilk yapıtından esinlendiği öne sürülür.
PAYLAŞIM
PERULULAR’a, “Titicaca gölünün neresi sizin?” diye sorulduğunda, “Titi bizim, Kaka onların” derler. Bolivyalılar da doğal olarak tersini söyler.
DİL
oposicion (oposisiyon): muhalefet
poder: iktidar
resistencia (rezistensiya): direniş
revolucionario (rebolusiyonariyo): devrimci
cine (sine): sinema
pelicula (pelikula): film
sesion (sesiyon): seans
director de cine: yönetmen
nieto: torun
abuelito: dede
amante: sevgili
ALINTI
AZTEKLER o tek cümleyle [kehanete göre, 'sakallı beyazlar'ın geleceği inanışı] yakalanmış ve kötü bir kadere mahkum edilmişlerdi. İspanyolların yaptıklarını belgeleyen Las Casas kayıtları, Mexico City’deki kurban edilen insanlar tapına-ğındadır. Katoliklik o zamanlar zorla kabul ettirilmişti ve Katoliklik adı altında bütün kabileler ve kavimler yok edilmişti. 10 Emir, Atlantiği geçmişti, vaazlar artık Amerika’da da veriliyordu. Ama sanki o yolu yaparken, 10 Emir’i deniz tutmuş da, kendi kendilerine kusmaya başlamışlardı. Mesela, “öldürmemeli-sin”, içindeki -me ekini yolda düşür-üvermişti! Aynı şeyler “çalmamak”, “komşunun karısına göz dikmemek” ve “Tanrı’nın adını boş yere ağıza almamak”ta da yaşanmıştı. Anlaşılan olumsuzluk ekleri, ‘-me’ ve ‘-ma’ bu yolculuğa katılmamışlardı!..
(Venezuelan devrimci ve gerilla komutanı “0tto”nun (Oswaldo Barreto Miliani) yaşam öyküsünden)