Gündelik

Amerika’da patlak veren finansal kriz Türkiye’ye yansımaya başladı mı? İlk akla gelen olumsuzluk, ABD ve Avrupa ekonomilerindeki durgunlaşmanın Türkiye’nin ihracatını aşağı çekmesi olabilir. İkincisi ve aslında daha da önemlisi, Batı finans sistemindeki sarsıntıların uluslararası sermaye hareketlerini daraltmasıyla ve bu olgunun Türkiye’ye yansımasıyla ilgilidir. Biliyoruz ki ekonominin genişleme, durgunlaşma, gerileme, hatta kriz seçeneklerinden hangisini izleyeceği, bugünün koşullarında  emperyalist sistemle Türkiye  arasındaki sermaye hareketleri ile ilgilidir.

Her iki tür bilgi bize ödemeler dengesi verileriyle ulaşmaktadır. 2007 ve 2008’in Ocak-Mart aylarına ait ödemeler dengesi verilerinden türetilen aşağıdaki tabloya bu açılardan bakalım. Tablonun ilk üç sırası ekonomiyi etkileyen sermaye hareketlerini (yabancı kökenli, yerli ve kayıt dışı öğelere ayırarak) içeriyor. Bu üç kalemin net toplamı (4. ve 5. sıralarda gösterildiği gibi) cari açığın finansmanına ve rezerv birikimine tahsis edilmektedir.

Sonraki (6.) satır ekonomiye dönük tüm türler dikkate alındığında sermaye hareketlerinin net bilançosunu veriyor. Bir başka “dış kaynak” tanımı da tablonun ilk sırasındaki yabancı kökenli sermaye girişleridir…

Tablonun son dört sırası ise, sermaye hareketlerinin önem taşıyan iki türünü ortaya koyuyor: Spekülatif özelliği ağır basan “sıcak para” ile yabancı sermaye girişlerinin borç yaratan öğeleri…

Ödemeler Dengesi, Milyon dolar

(1) “Eksi” değerler  rezerv artışı anlamında.